25 lut Wzór użytkowy – koszt, zgłoszenie, przykłady
Czy rozwiązania techniczne można chronić wyłącznie za pomocą patentów? Odpowiedź brzmi nie. W wielu sytuacjach sensowną alternatywą jest prawo ochronne na wzór użytkowy. W szczególności dla rozwiązań, które nie mogą zostać objęte ochroną patentową. Prawa ochronne na wzory użytkowe mogą stanowić równie ważną część Twojego portfolio praw własności intelektualnej co patenty udzielone na wynalazki.
Wzór użytkowy a patent
Chcąc dokonać zgłoszenia przed Urzędem Patentowym RP, musisz wiedzieć, że wzór użytkowy to rozwiązanie o charakterze technicznym, które jest nowe i nadaje się do stosowania w przemyśle. Rozwiązanie to musi:
- dotyczyć kształtu lub budowy,
- mieć trwałą postać albo składać się ze związanych ze sobą funkcjonalnie części o trwałej postaci.
Jak widzisz nie ma tu mowy o nieoczywistości rozwiązania jak w przypadku wynalazków. Stąd też przyjęło się mówić, że wzór użytkowy to „mały wynalazek”.
Jak rozumieć wymóg trwałej postaci? Zgodnie z nim wzorem użytkowym może być przedmiot o konkretnym kształcie albo przedmiot, który składa się powiązanych ze sobą funkcjonalnie elementów o zdefiniowanej postaci. Wymóg ten sprawia, że wzorem użytkowym nie może być np. roztwór, maść czy lek.
| Wzór użytkowy | Patent |
| Rozwiązanie techniczne musi być nowe w skali całego świata | Rozwiązanie techniczne musi być nowe i mieć poziom wynalazczy w skali całego świata |
| Dotyczy kształtu, budowy przedmiotu o trwałej postaci albo kształtu, budowy przedmiotu składającego się ze związanych ze sobą funkcjonalnie części o trwałej postaci | Dotyczy nowych i nieoczywistych wynalazków, w tym wynalazków niemających trwałej postaci – procesów, substancji, cieczy, mieszanin |
| Ochrona prawna do 10 lat | Ochrona prawna do 20 lat |
| Ochrona skupia się na drobnych usprawnieniach | Ochrona skupia się istocie wynalazku |
| Możliwe uzyskanie wyłącznie ochrony na poziomie krajowym, np. Polsce czy Chinach | Możliwe uzyskanie ochrony na poziomie regionalnym, np. poprzez patent europejski o jednolitym skutku |
Ochrona wzoru użytkowego a wymóg nowości
Pozostając przy definicji wzoru użytkowego, warto zatrzymać się jeszcze przy wymogu nowości. To jej brak najczęściej stoi na przeszkodzie, aby uzyskać prawo ochronne na wzór użytkowy.
Podobnie jak w przypadku wynalazków rozwiązanie jest nowe, gdy przed jego zgłoszeniem nie ujawniono identycznego. Nowość jest tu rozpatrywana w skali świata. Co to oznacza?
Jeśli rozwiązanie zostało ujawnione już wcześniej w Japonii np. w czasopiśmie branżowym, to Urząd Patentowy RP nie udzieli Ci na nie ochrony. Szczególnie wartościowe są tu badania stanu techniki, gdyż umożliwią one dokonanie wstępnej oceny zdolności ochronnej Twojego rozwiązania. Chcąc ubiegać się o ochronę na swoje rozwiązanie, pamiętaj również, aby nie popełnić tu falstartu polegającego na jego ujawnieniu przed wspomnianym zgłoszeniem, np. na Faceboku czy Linkedinie. To też zniweczy jego nowość.
Wzór użytkowy przykład
Ciekawymi przykładami wzorów użytkowych, na które Urząd Patentowy RP udzielił prawa ochronnego są:
- Uchwyt zapadkowy (Ru.061052).
- Łącznik rury karbowanej (Ru.071608).
- Urządzenie do badania i diagnostyki zaburzeń węchu u ludzi (Ru.072918).
Prawo ochronne na wzór użytkowy – czy warto się o nie ubiegać?
Jak najbardziej tak. Prawo ochronne na wzór użytkowy uzyskane przed Urzędem Patentowym RP, tak jak patent, jest dobrem niematerialnym o charakterze ekonomicznym i stanowi majątek przedsiębiorstwa, a więc podnosi jego wartość.
Co więcej, prawo ochronne na wzór użytkowy zwiększa konkurencyjność chronionego rozwiązania, co przekłada się na budowanie przewagi rynkowej. Prawo to pozwala też zakazywać konkurentom korzystania z niego. Ponadto prawo ochronne na wzór użytkowy umożliwia udzielanie licencji na korzystanie z niego. W końcu prawo to może zostać również sprzedane, a więc pozwala na czerpanie zysku z jego obrotu.
Opis wzoru użytkowego i zastrzeżenia ochronne
Zakres przedmiotowy prawa ochronnego na wzór użytkowy określają zastrzeżenia ochronne, które obok opisu wzoru użytkowego są elementem wniosku składanego do Urzędu Patentowego RP. To na ich podstawie możesz dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia udzielonego prawa ochronnego, np. poprzez naśladownictwo lub kopiowanie wzoru użytkowego.
Stąd też tak ważnym jest ich właściwe sporządzenie. Nieumiejętne przygotowane zastrzeżenia ochronne mogą w praktyce oznaczać ochronę iluzoryczną, którą łatwo obejść.
Wzór użytkowy – koszt w Polsce
W Polsce czas trwania prawa ochronnego na wzór użytkowy wynosi maksymalnie 10 lat od daty dokonania zgłoszenia wzoru użytkowego w Urzędzie Patentowym RP. Warunkiem jest tu wnoszenie opłat za kolejne okresy ochrony.
Ile kosztuje wzór użytkowy w Polsce?
Koszty dotyczące wzoru użytkowego warto podzielić na dwie kategorie. Pierwsze koszty dotyczą honorarium kancelarii patentowej. Składają się na nie:
- Wykonanie badania zdolności ochronnej – to analiza prawno-techniczna, w której oceniamy, czy na Twoje rozwiązanie techniczne może zostać udzielone prawo ochronne na wzór użytkowy. Uwzględniamy tu między innymi wymóg nowości o którym pisałem wyżej. W naszej kancelarii wykonanie takiego badania zwykle mieści się w kwocie do 8 tys. zł + VAT.
- Przygotowanie dokumentacji i zgłoszenie wzoru użytkowego do Urzędu Patentowego RP – taka dokumentacja obejmuje między innymi opis wzoru użytkowego i zastrzeżenia ochronne. W naszej kancelarii ten etap to koszt najczęściej do 10 tys. zł + VAT.
- Obsługa postępowania przed urzędem – obejmuje okres od dokonania zgłoszenia do udzielenia prawa ochronnego na wzór użytkowy, podczas którego reprezentujemy Cię przed Urzędem Patentowym RP. Okres ten trwa zwykle od 2 do 5 lat.
Druga kategoria to koszty urzędowe ponoszone na przestrzeni 10 lat, czyli przez cały okres ochrony. Na dzień publikacji tego tekstu całość tych kosztów zwyczajowo wynosi około 3 tys. złotych. Z czego koszty do momentu uzyskania ochrony mogą wynieść mniej niż 1 tys. złotych za zgłoszenie elektroniczne, publikację prawa i pierwsze 3 lata ochrony.
Rejestracja wzoru użytkowego – pomoc kancelarii
Jeśli jesteś zainteresowany ochroną swoich rozwiązań z pewnością przyda Ci się wsparcie odpowiednio wyspecjalizowanych ekspertów, którzy przeprowadzą Cię przez skomplikowane procedury urzędowe zmierzające do uzyskania ochrony np. za pomocą wzoru użytkowego. Zapraszamy do kontaktu. Specjalizujemy się przede wszystkim w takich dziedzinach techniki jak mechanika, chemia, technologia żywności, farmacji, biochemii i elektrotechniki.
