25 mar Unieważnienie znaku towarowego – FAQ
Zarejestrowany znak towarowy nie jest tak silną ochroną, jak może się wydawać. Prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione na wniosek każdej zainteresowanej tym osoby. W tym artykule odpowiadamy na najważniejsze pytania, jeśli chodzi o unieważnienie znaku towarowego.
Każdego roku do Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej w Alicante wpływa ok. 2 500 wniosków o unieważnienie1. Około 1 500 znaków jest w wyniku takich postępowań unieważnianych2. Przykładami postępowań z udziałem naszego zespołu są unieważnienia:
a) znaku towarowego FALUBAZ ze względu na złą wiarę zgłaszającego,
b) graficznego znaku towarowego spółki Sanner ze względu na brak zdolności odróżniającej,
c) znaku towarowego STAROWIEJSKA ze względu na kolizję z wcześniejszym znakiem STAROMIEJSKA.
Kiedy będzie możliwe unieważnienie znaku towarowego?
Znak towarowy będzie podatny na unieważnienie, jeśli w dacie zgłoszenia nie spełniał ustawowych przesłanek ochrony. Przesłanki te dzielimy na dwa rodzaje:
- Bezwzględne.
- Względne.
Przesłanki bezwzględne
Przesłanki bezwzględne to te, wynikające z cech samego oznaczenia. Listę tych przesłanek znajdziemy w art. 129’ ustawy Prawo własności przemysłowej. Najczęściej stosowanymi z nich będą opisowość i mylący charakter.
To zwykle dość proste kwestie: nie powinny być rejestrowane znaki, które po prostu opisują cechy towarów (np. “jabłko” dla jabłek). Podobnie urząd nie powinien zarejestrować znaku, który wprost wprowadza odbiorców w błąd (np. marka jabłek ze słowem “eko”, gdy produkt nie pochodzi z upraw ekologicznych).
Bezwzględne przesłanki rejestracji znaków towarowych są badane na etapie postępowania zgłoszeniowego przez ekspertów urzędu patentowego. Wciąż jednak zdarzają się błędy urzędników. Postępowanie o unieważnienie pozwala je naprawić.
Przesłanki względne
Na etapie postępowania zgłoszeniowego nie są natomiast badane przesłanki względne – czyli kolizje z wcześniejszymi prawami. Jeśli właściciel wcześniejszego znaku towarowego nie wniesie sprzeciwu do zgłoszenia kolizyjnego oznaczenia, może ono zostać zarejestrowane – nawet, gdy ta kolizja jest oczywista.
Przykładowo chciałbym zgłosić do ochrony znak towarowy “Coca-Cola”. W wyniku awarii systemu monitoringu amerykańskiej korporacji ich polski pełnomocnik nie wniósłby do takiego zgłoszenia sprzeciwu. W efekcie ja uzyskałbym skuteczne prawo ochronne na ten znak. To prawo mogłoby jednak zostać unieważnione.
Wcześniejsze prawa, które można podnieść we wniosku o unieważnienie, to nie tylko prawa do znaków towarowych, ale też m.in. prawa do odmian roślin, nazw przedsiębiorstw (firmy), nazwiska.
Pomiędzy przesłankami względnymi i bezwzględnymi znajduje się specyficzna przesłanka unieważnienia znaku towarowego – zła wiara zgłaszającego. W złej wierze będzie pozostawał ktoś, kto wie, że prawa do marki nie powinny mu przysługiwać, albo zgłosił znak w innym celu niż jego używanie.
Czy warto korzystać z instytucji unieważnienia znaku towarowego?
Zdecydowanie tak. Jeśli zarejestrowany znak towarowy narusza Twoje prawa albo interesy gospodarcze, należy go unieważnić. Zwłoka może być tu tragiczna – po pięciu latach tolerowania zarejestrowanego znaku, traci się prawo jego unieważnienia (chyba, że podstawą jest zła wiara). Może to “zalegalizować” pozornie błędną rejestrację.
Najważniejsze korzyści złożenia wniosku o unieważnienie znaku towarowego to:
- Możliwość doprowadzenia do usunięcia znaku z rejestru – i to ze skutkiem wstecznym. Przyjmuje się, że unieważniony znak nigdy nie istniał.
- Ograniczenie właścicielowi znaku możliwości dochodzenia praw z tego znaku. Wniosek o unieważnienie powinien spowodować zawieszenie późniejszych spraw cywilnych.
- Zabezpieczenie przed konsekwencjami pięcioletniego tolerowania rejestracji naruszającej wcześniejsze prawa.
- Ograniczenie właścicielowi znaku zabezpieczenia jego roszczeń w postępowaniu cywilnym. Jeśli przed wystąpieniem z wnioskiem o zabezpieczenie zainicjowane zostanie postępowanie o unieważnienie znaku, sąd najprawdopodobniej nie udzieli zabezpieczenia.
Ile kosztuje unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy?
Koszty są głównym powodem, dla którego postępowania unieważnienie nie są powszechne. Same opłaty urzędowe nie są duże. Dla znaku polskiego jest to 1000 złotych od wniosku. Dla znaku unijnego – 630 euro.
Spór wymaga jednak nawiązania współpracy z pełnomocnikiem, który ma doświadczenie w tych nietypowych sprawach. Można spodziewać się tu honorariów na poziomie 20 tys. do 200 tys. złotych. W skrajnych przypadkach, w sprawach najwyższej wagi, koszty postępowania o unieważnienie znaku towarowego mogą przekroczyć milion złotych. Odzyskanie tych kwot od strony przegrywającej jest praktycznie niemożliwe.
Paradoksalnie, droższe są postępowania o unieważnienie znaków krajowych. Postępowania unijne są całkowicie pisemne, podczas gdy postępowania krajowe wymagają przeprowadzenia rozprawy.
Ile trwa unieważnienie znaku towarowego?
Proste postępowanie unieważnieniowe powinno potrwać ok. roku. Bardziej złożone może zająć do 3 lat (przy założeniu, że nie wystąpią przesłanki zawieszenia postępowania). Problemem będzie jednak ścieżka odwoławcza. Jej wyczerpanie może spokojnie zająć i dwie dekady.
Zainicjowanie sporu o unieważnienie zwykle sprawia, że egzekwowanie praw ze znaku towarowego jest dla uprawnionego utrudnione. Jeśli właściciel znaku pozwie kogoś o naruszenie swojego unieważnianego znaku, sąd najprawdopodobniej zawiesi sprawę cywilną do czasu zakończenia sporu przed urzędem patentowym.
Długi czas trwania postępowania unieważnieniowego jest niekorzystny dla jego obu stron: wnioskodawca będzie przez wiele lat funkcjonował w stanie niepewności prawnej, a uprawniony tymczasowo utraci prawo skutecznego dochodzenia przysługujących mu praw.
Co powinien zawierać wniosek o unieważnienie znaku towarowego?
Sam wniosek o unieważnienie znaku towarowego jest dość prosty. Musi zawierać:
- Dane wnioskodawcy.
- Wskazanie unieważnianego znaku.
- Dane uprawnionego do unieważnianego znaku.
- Podstawę prawną unieważnienia.
Zdecydowana większość wniosków zawiera też uzasadnienie (no ba!) i dowody wykazujące fakty, które wskazuje się w uzasadnieniu.
Unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy – podsumowanie
Podsumowując, unieważnienie znaku towarowego jest dobrym narzędziem do eliminacji z obrotu znaków niespełniających ustawowych wymogów ochrony, które jednocześnie blokują Twój biznes. Zarówno na poziomie krajowym, jak i europejskim takie postępowania są codziennością. Nie każdy zarejestrowany znak rzeczywiście zasługuje na ochronę. Ważny jest tu jednak czas reakcji. Jeśli przez 5 lat tolerujesz niepoprawnie zarejestrowany znak konkurenta, tracisz możliwość unieważnienia go.
Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, skontaktuj się z nami. Mamy doświadczenie w podobnych sprawach i damy Ci jasne rekomendacje, co najlepiej zrobić w Twojej sytuacji.
- EUIPO Statistics for European Union Trade Marks. 1996-01 to 2026-02 Evolution., str. 51, https://euipo.europa.eu/tunnel-web/secure/webdav/guest/document_library/contentPdfs/about_euipo/the_office/statistics-of-european-union-trade-marks_en.pdf ↩︎
- Ibidem, str. 52. ↩︎
